Phương pháp định nghĩa - Phát triển tư duy

Thông tin liên quan: Một suy ngẫm 09/07/2010 Một suy ngẫm 09/07/2010 11:11' AM Người rách việc là người hay nghĩ, mà cũng phải thôi, kẻ khó thường hay ngẫm ngợi, so sánh! Sự đời mỗi ngày mở ra như một trang vở mới, có kẻ nhìn vào đó tối sẫm như bức vách, có người như buổi sáng tinh mơ, nhưng chung quy tất cả chúng ta đều suy ngẫm. Một ngày mới thì chưa tới, chưa qua, song chúng ta đều bắt đầu đặt vào đó biết bao nhiêu hoài niệm, trái phải và tất cả chúng ta đều phải bước tới một ngày... Nghĩ 11/06/2010 Nghĩ 11/06/2010 06:22' PM Thuở nhỏ tôi thường mơ thấy cây duối sau nhà bay lên trời, dưới gốc của nó có một đám mây màu vàng ngà đỡ. Không nhìn thấy rễ cây nhưng tôi cảm giác chúng đang ngủ trong đám mây ngà ấy, giấc ngủ dịu dàng mềm mại chẳng vướng bận bởi các ý nghĩ. Lớn lên, lao vào đời sống với bao nhiêu tác động xô đập của xã hội... 100 năm Lời Dâng của R. Tagore 20/05/2010 100 năm Lời Dâng của R. Tagore 20/05/2010 02:38' PM Rabindranath Tagore sinh trong một gia đình trí thức Ấn Độ. Năm 1910, khi đã 49 tuổi, R. Tagore xuất bản bằng tiếng Anh tập thơ Gitanjali, theo tiếng Bengal có nghĩa là Lời Dâng, và chính thi phẩm này đã mang lại cho Tagore, và châu Á giải Nobel (năm 1913), đồng thời được cả thế giới công nhận là kỳ công thứ hai của văn hóa Ấn Độ... Hỏi và Đáp - hai thao tác cơ bản trong học tập và nghiên cứu 11/04/2010 Hỏi và Đáp - hai thao tác cơ bản trong học tập và nghiên cứu 11/04/2010 08:39' PM Hỏi và Đáp là hai mặt căn bản của quá trình con người tư duy. Đứng trước những điều chưa biết, chưa hiểu, hay hiểu chưa chắc chắn, rất tự nhiên chúng ta đều tự đặt ra cho mình một hay nhiều câu hỏi... Triết học và năng lực tư duy của con người trong kỷ nguyên toàn cầu 10/11/2009 Triết học và năng lực tư duy của con người trong kỷ nguyên toàn cầu 10/11/2009 05:03' PM Đã có nhiều quan niệm khác nhau về triết học và do vậy, cũng có nhiều cách hiểu khác nhau về vai trò của triết học. Có thể xem xét vai trò của triết học từ nhiều phương diện khác nhau, bởi trong thực tế, triết học có tác động trực tiếp đến nhiều lĩnh vực khác nhau của đời sống xã hội và con người. Một trong những tác động lớn của triết học đến con người và xã hội là tác động lên năng lực tư duy của con người. Minh triết và hạ tầng tư duy 05/10/2009 Minh triết và hạ tầng tư duy 05/10/2009 09:37' AM Muốn phát triển, phải xây dựng được một hạ tầng tư duy vững chắc, phong phú và thông thoáng, để từ đó, tạo ra những sản phẩm tư duy có giá trị. Minh triết, với vai trò như một phông nền văn hóa, có mặt trong nhiều thành phần trong cấu trúc của hạ tầng tư duy. Vì thế, việc tìm hiểu mối quan hệ giữa minh triết và hạ tầng tư duy có ý nghĩa quan trọng trong việc xây dựng và hoàn thiện hạ tầng tư duy, tạo điều kiện cho việc giải phóng tư duy, hình thành những tư tưởng mới, sáng tạo và có giá trị cho đất nước. Tính tất yếu của tư duy phức hợp 25/07/2009 Tính tất yếu của tư duy phức hợp 25/07/2009 01:49' PM Tư duy phức hợp do Edgar Morin khởi xướng. Nhưng xét đến cùng thì đây là sản phẩm của cả một chặng đường phát triển lịch sử, văn hóa, văn minh nhân loại. Nó thể hiện một tổng thể các quan niệm mới, tầm nhìn mới, khám phá mới, suy tư mới và mong ước của tác giả "tìm kiếm sự thống nhất giữa khoa học và lý thuyết về tính phức hợp nhân bản ở trình độ rất cao". Chương IV: Ngôn ngữ 23/07/2009 Chương IV: Ngôn ngữ 23/07/2009 06:59' PM Ngôn ngữ là phương tiện tất yếu xuyên suốt của triết học. Qua mấy chương sách lần theo các triết gia vĩ đại, chúng ta thấy nói rõ một con đường huyết mạch: Triết học là tìm kiếm hữu thể bằng lý trí chỉ có lý trí mới tiến đến tư duy phổ quát, giá trị công lý nghĩa là tiến về chân lý. Muốn tiến đến cái chung giữa người này với người kia, giữa nhiều người với nhau, người ta không còn cách nào khác ngoài cách dùng đối thoại. Mà đối thoại không thể nào có thể vô ngôn tức là không dùng ngôn ngữ... Tăng cường nghiên cứu phương thức tư duy, phát huy năng lực sáng tạo triết học 19/02/2009 Tăng cường nghiên cứu phương thức tư duy, phát huy năng lực sáng tạo triết học 19/02/2009 10:46' AM Trên cơ sở khẳng định vai trò to lớn của phương thức tư duy đối với sự phát triển xã hội, trong bài viết này tác giả đã phân tích mối quan hệ tương hỗ giữa phương thức tư duy và phát triển xã hội, coi đổi mới phương thức tư duy là điều kiện cần thiết để thúc đẩy xã hội phát triển. Theo tác giả, hiện nay, sự phát triển của khoa học kỹ thuật cũng như những mặt trái giữa thực tiễn sản xuất và thực tiễn khoa học đặt ra nhu cầu bức thiết phải đổi mới phương thức tư duy. tuy nhiên, sự tối ưu hoá phương thức tư duy nhất thiết phải là một quá trình. Tư duy kinh nghiệm và vai trò của nó trong hoạt động thực tiễn 09/01/2009 Tư duy kinh nghiệm và vai trò của nó trong hoạt động thực tiễn 09/01/2009 10:30' AM Bài viết góp phần làm rõ thêm tư duy kinh nghiệm và vai trò của nó trong hoạt động nhận thức và cải tạo hiện thực khách quan của con người. Theo tác giả, tư duy kinh nghiệm có những giá trị, ưu thế nhất định, song cũng có những hạn chế mà tự nó không thể vượt qua. Do đó, để phát huy vai trò của tư duy kinh nghiệm, cần phải đặt nó trong một liên hệ thống nhất với tư duy lý luận, bởi chỉ có tư duy lý luận mới khắc phục được tính chất phiến diện, hạn hẹp của tư duy kinh nghiệm. Đôi nét về tư duy đa phức 05/01/2009 Đôi nét về tư duy đa phức 05/01/2009 02:40' PM “Chúng ta còn luôn ở trong tiền sử của trí tuệ con người. Chỉ có tư duy đa phức mới cho phép văn minh hóa tri thức.” Tư duy và thực tại 12/11/2007 Tư duy và thực tại 12/11/2007 11:01' PM Tôi bắt đầu với quan hệ giữa tư duy và thực tại, đặc biệt khi nó liên quan đến những chuyện xã hội. Tôi cần chứng tỏ cái gì là cái làm cho sự hiểu biết của chúng ta không hoàn hảo một cách cố hữu. Tri thức không vượt quá tầm hiểu biết của chúng ta, nhưng khi đến các tình thế trong đó chúng ta là những người tham gia tích cực chúng ta không thể đặt cơ sở cho quyết định của mình chỉ riêng trên tri thức... Tư duy khoa học 19/01/2007 Tư duy khoa học 19/01/2007 06:14' PM Tư duy khoa học là giai đoạn cao, trình độ cao của quá trình nhận thức, được thực hiện thông qua một hệ thống các thao tác tư duy nhất định trong đầu óc của các nhà khoa học (hoặc những người đang sử dụng các tri thức khoa học và vận dụng đúng đắn những yêu cầu của tư duy khoa học) với sự giúp đỡ của một hệ thống “công cụ" tư duy khoa học nhằm "nhào nặn các tri thức tiền đề, xây dựng thành những tri thức khoa học mới... Sự hình thành tư duy và một số đặc trưng của nó 23/08/2006 Sự hình thành tư duy và một số đặc trưng của nó 23/08/2006 06:10' PM Tư duy con người luôn là một trong những vấn đề lớn của triết học. Nhưng tư duy là gì thì cho đến nay, vẫn còn có nhiều cách hiểu khác nhau. Trong bài viết này, trên lập trường của chủ nghĩa duy vật biện chứng, chúng tôi muốn góp thêm một ý kiến nhằm làm rõ sự hình thành tư duy và một số đặc trưng của nó... Tư duy hệ thống 25/04/2006 Tư duy hệ thống 25/04/2006 08:14' PM Nhân loại đã thành công qua thời gian trong việc chinh phục thế giới vật lý và trong việc phát triển tri thức khoa học bằng việc chấp thuận phương pháp phân tích để hiểu vấn đề. Phương pháp này gồm bẻ vấn đề thành các cấu phận, nghiên cứu từng phần cô lập và rồi rút ra kết luận về cái toàn thể. Loại tư duy tuyến tính và máy móc này đang ngày một trở nên không hiệu quả khi đề cập tới các vấn đề hiện đại... xem tất cả...

Vì sao phải định nghĩa :

• Cách mà chúng ta hiểu phản ánh trình độ nhận biết của chúng ta về SVHT và Thế giới, đó là nền tảng tư duy và tiếp tục dẫn dắt hành vi của chúng ta. Điều quan trọng phải đi dần đến tính bản chất / khách quan / sống động;
• Nhu cầu muốn hiểu biết của con người muốn đi đến tận cùng Thế giới mà trong đó có các SVHT, trước hết chúng ta phải tự ‘khai sáng’ bản thân bằng cách hoàn thiện định nghĩa là một phương pháp trong quá trình đó;
• Định nghĩa là nền tảng để tiếp tục thúc đẩy quá trình tư duy nội tại , nhất quán được tư tưởng và thống nhất để tranh luận tiếp mang tính khoa học, tối thiểu sự phân tán và lạc đề khi dẫn dắt và thống hợp các nội dung cần trình bày.

Trong trải nghiệm công việc của mình, tôi rút ra ý nghĩa to lớn của việc bắt đâu cũng như duy trì, quán xuyến được các định nghĩa. Hơn nữa nếu theo cách định nghĩa tôi chia sẻ dưới đây thì các định nghĩa rất nhiều khi được hình thành một cách dường như tự nhiên, dễ tham gia của những đối tượng khác cùng thảo luận hay trao đổi trong môi trường học tập, nghị sự, hội thảo…giúp tất cả các bên đi đến tiếp cận đúng và phong phú về một SVHT nào đó được đề cập.

Tôi đã từng rất ngỡ ngàng khi khảo sát các đối tượng khác nhau (từ học sinh đại học đến nhiều bậc ‘trí giả’) khi không nhất quán được hoặc bị lẫn lộn các khái niệm, từ đó vô tình hay hữu ý đánh tráo các khái niệm, hoặc làm phúc tạp thêm đối tượng SVHT cần được hiểu hay mô tả, dẫn đến hoang mang, tăng sự bất định trong tư duy nhận thức của chính họ và những người đối thoại

Tôi tiếp tục cách sử dụng mô hình ‘Nhất Nghi….Ngũ Hành’ vào cách định nghĩa này và kế tục bài ‘Cẩm nang Tư duy’ để cùng các bạn phát triển thành một ‘Từ điển động, phát triển nghề nghiệp’ không theo cách định nghĩa ‘kiểu câu chữ’ như từng thấy (đó là khái niệm Tĩnh, phù hợp với trình độ phổ thông ). VÌ vậy cần nhấn mạnh: tôi không phủ nhận những cách thức khác về tính phù hợp và hữu ích nhất định, nhưng ở đây tôi chia sẻ cách định nghĩa để phát triển tư duy…

Thống nhất trong phương pháp định nghĩa này :

• Không ‘tư duy lười’, dùng ‘ánh xạ’ để định nghĩa SVHT , ví dụ : Phải là ngược với Trái / vô lí là ko hợp lí… điều đó không có tác dụng gì
• Không định nghĩa kiểu ‘cơ học’, ví dụ : Quản Trị là gì è = Quản là… + Trị là…
• Không dùng lối ‘cổ điển’ sa đà vào dùng câu chữ để giải thích nó, ví dụ: Trường học là nơi tổ chức việc dạy và học cho nhiều học sinh
• Không định nghĩa kiểu dịch nghĩa thô sơ, ví dụ: Tư vấn là gì ? Là cách thức đáp ứng những câu hỏi
• Ko thô thiển truy về nghĩa gốc : ví dụ : Economy vốn dĩ có nghĩa là tiết kiệm ! Nếu định nghĩa như thế ko thể giải thích được nghịch lý cơ bản nhất trong kích thích hoạt động kinh tế ngày nay là dẫn tới phi tiết kiệm
• Chúng ta sẽ định nghĩa trên cơ sở xem xét SVHT ( bản chất / khách quan / sống động) trong Thế giới mà nó trong đó

Dưới đây là vài ví dụ để các bạn tiếp tục phát triển:

  Về trang trước    Bản in    Gửi email    Về đầu trang

Trao đổi/Nhận xét

Tổng số:  1

  Ý kiến của bạn về bài viết:

  Về đầu trang

Bài mới:  

Bổ đề cơ bản – Sự hợp nhất?
26/08/2010 10:58' AM

Bổ đề cơ bản – Sự hợp nhất?
26/08/2010 10:58' AM
ạn có thể và hãy mạnh dạn phát biểu những ‘Bổ Đề của mình’ khi nhận thức và khái quát của Bạn thực sự đã đạt đến độ chín, trên cơ sở trải nghiệm Thế giới quan vi tế, để tổng quát hóa về SVHT mà bạn chứng thực được trong hành trình cuộc sống của mình. Ví dụ ‘Qui tắc Pareto 80 / 20’ cũng là một dạng Bổ Đề đấy! Bạn đừng sợ mình ‘lố’ mà là là khả năng chiêm tư Bạn đầy tin tưởng được rằng phát biểu đó sẽ có giá trị phổ quát. Còn việc chứng minh nó nếu Bạn lấy chính cuộc sống của mình để khẳng định được thì thật tuyệt vời.

So sánh các dị bản truyện "Thầy bói sờ voi" và tâm thức dân tộc
23/08/2010 06:51' AM

So sánh các dị bản truyện "Thầy bói sờ voi" và tâm thức dân tộc
23/08/2010 06:51' AM
Qua ba dị bản câu chuyện, tuy cốt truyện giống nhau nhưng cách cảm nhận, triết lý của các dân tộc khác nhau, do tập quán và tâm lý dân tộc khác nhau...

Đối thoại giữa GS Ngô Bảo Châu và đại gia Hà thành
19/08/2010 01:42' PM

Đối thoại giữa GS Ngô Bảo Châu và đại gia Hà thành
19/08/2010 01:42' PM
Câu chuyện đến đây bắt đầu có sự tham gia của ông Nguyễn Trung Hà. Từ một học sinh giỏi quốc tế về Toán cách đây hơn 20 năm, Nguyễn Trung Hà đã từ bỏ lối đi được dọn sẵn để hiện tại trở thành một nhà đầu tư "có máu mặt" của Việt Nam, nhúng tay vào hàng chục lĩnh vực, sở hữu và đồng sở hữu vài chục công ty. Xuất hiện một lần trên báo, ông đã làm "nổi sóng" cả giới Toán học khi châm ngòi cho ý tưởng "làm toán là tự sướng" và mệnh đề "người giỏi làm Toán rất lãng phí"...

Socrates với châm ngôn "Hãy nhận thức chính mình"
14/08/2010 07:34' AM

Socrates với châm ngôn "Hãy nhận thức chính mình"
14/08/2010 07:34' AM
Sự thâm nhập của Xôcrát vào thực chất những vấn đề của con người đã thôi thúc ông không ngừng tìm kiếm con đường nhận thức mới, chân thực. Sự quan tâm triết học của Xôcrát đến hệ vấn đề về con người và nhận thức của con người, theo chúng tôi, đã đánh dấu bước chuyển của ông từ triết học tự nhiên sang triết học đạo đức. Điều này được thể hiện ở chỗ, con người và vị trí của nó trong thế giới đã trở thành vấn đề trung tâm của đạo đức học Xôcrát và là đề tài chủ yếu trong mọi cuộc đối thoại của ông.

Kẻ đại náo cũng cần một trật tự
11/08/2010 11:03' AM

Kẻ đại náo cũng cần một trật tự
11/08/2010 11:03' AM
Một nắm cát, một đoá hoa và… một nồi nước khác nhau chỗ nào? Nắm cát vẫn chỉ là nắm cát rời, dù ta xáo trộn hay thêm bớt. Trái lại, đoá hoa là một hệ thống, vì nó gồm nhiều bộ phận. Vậy, bát cơm cũng là một hệ thống? Thưa không, vì nó thiếu đặc điểm thứ hai của đoá hoa: các bộ phận phải được kết nối thành một mạng lưới, theo một cấu trúc nhất định nào đó.

Hãy dám biết! (hay tư duy nguyên tắc)
02/08/2010 03:48' PM

Hãy dám biết! (hay tư duy nguyên tắc)
02/08/2010 03:48' PM
“Khẩu hiệu” của sự khai minh là gì? Immanuel Kant (1724 – 1804) hô lên bằng… tiếng Latinh: “Sapere aude!”, “Hãy dám biết!” Phải có gan như thế mới thoát ra được vòng tù hãm của đời thường. Phải “dám” như thế mới thoát ra khỏi sự không trưởng thành vì lười và nhát. Lười vì ngại nhức đầu và nhát vì e sợ quyền uy của người khác, của người đi trước. Trẻ con đương nhiên là chưa trưởng thành, nhưng chính trẻ con là kẻ… dám biết hơn ai hết.

Platon và việc thực hiện ý tưởng
04/07/2010 11:07' AM

Platon và việc thực hiện ý tưởng
04/07/2010 11:07' AM
Với Platon, ý niệm mạnh hơn thực tại, vì nó định hình thực tại. Phẩm chất đích thực và viễn kiến có căn cứ là bảo bối cho mọi sự ứng xử. Đó là thông điệp then chốt nhất mà ông dành cho hậu thế.

Gai nhọn hay hoa hồng?
21/06/2010 10:33' AM

Gai nhọn hay hoa hồng?
21/06/2010 10:33' AM
Ta đã thử làm quen với một trong nhiều khái niệm cơ bản của triết học: bản chất và bản thể, nhưng chưa chi đã thấy… rối mù! Mỗi người trả lời một phách, mà toàn là những đầu óc thượng đẳng cả! Ta kinh ngạc tự hỏi: triết học bàn những chuyện gì thế và tại sao bàn mãi không xong? Triết học không thể bỏ qua thắc mắc này được để cứ ung dung tiếp tục… xốc tới.

Bài khác:

Những tiêu chuẩn khắt khe của trí thông minh xã hội
09/09/2009

Những tiêu chuẩn khắt khe của trí thông minh xã hội
09/09/2009 01:58' PM
Công trình nghiên cứu trong suốt thập niên qua của chúng tôi đã khẳng định giữa những lãnh đạo thông minh xã hội và những lãnh đạo không thông minh xã hội có một khoảng trống rất lớn về hiệu quả công việc.

Tư duy hậu hiện đại và những cách thu nhận kiến thức
05/09/2009

Tư duy hậu hiện đại và những cách thu nhận kiến thức
05/09/2009 06:23' AM
Có thể thấy hai kiểu để tìm hiểu, thu nhận kiến thức. Cách thứ nhất: cách học để biết nhằm gia tăng thêm kiến thức (La savoir) hay nói cách khác kiến thức có được nhờ sự học và đặc điểm của cái sự học này là phát huy trí óc từ khả năng thuộc, nhớ...

Người Việt Nam cần có tư duy sáng tạo
19/08/2009

Người Việt Nam cần có tư duy sáng tạo
19/08/2009 03:20' PM
Trong thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa, từng bước thực hiện kinh tế tri thức thì vẫn cần văn hóa thông minh nhưng chủ yếu là cần có văn hóa sáng tạo cả trong quản lý lãnh đạo, trong sản xuất kinh doanh, trong khoa học, công nghệ và trong văn hóa nghệ thuật mà trong đó cốt lõi là phát triển mạnh năng lực tư duy sáng tạo cả về lý luận và thực hành. Không có văn hóa và năng lực sáng tạo như vậy không thể có nhiều nhân tài, không thể có tiến bộ cho dân tộc, không thể tiến lên văn minh và xã hội chủ nghĩa. Coi nhẹ tư duy sáng tạo, coi nhẹ nhân tài thì tất yếu sẽ bị tụt hậu.

Chương V: Lôgic
12/08/2009

Chương V: Lôgic
12/08/2009 10:02' AM
Ngôn ngữ là đại biểu cao nhất, là tiên phong, là hệ thống chảy từ nguồn mạch tư duy đến cứu cánh vật thể, đưa lý trí của con người đạt tới chân lý. Cụ thể, logic là gì?

Vấn đề chân lý
06/08/2009

Vấn đề chân lý
06/08/2009 10:11' AM
Ngay từ thời cổ đại, con người đã từng bị ám ảnh không dứt bởi vấn đề chân lý đa phương diện, đa sắc thái. Người ta không ngừng nỗ lực đúc kết một định nghĩa hoàn hảo cho khái niệm chân lý, người ta đã liên tục suy tư chiêm nghiệm về bản chất tổng thể của chân lý...

Các tiêu chuẩn xác định chân lý
04/08/2009

Các tiêu chuẩn xác định chân lý
04/08/2009 08:50' AM
Một trong những lãnh vực quan trọng mà luận lý học quan tâm đến là xác định các khả năng kiểm chứng chân lý, các tiêu chuẩn phân biệt lẽ đúng sai. Tiêu chuẩn xác định chân lý là thước đo chuẩn mực được dùng để đánh giá sự chân xác của các ý tưởng và nhận định...

Tam đoạn luận trong học thuyết logic của Arixtốt- một “công cụ” của nhận thức khoa học
24/07/2009

Tam đoạn luận trong học thuyết logic của Arixtốt- một “công cụ” của nhận thức khoa học
24/07/2009 03:19' PM
Trong bài viết này, các tác giả đã phân tích những nét cơ bản trong học thuyết của Arixtốt về tam đoạn luận, đó là các vấn đề liên quan đến “tam đoạn luận”, “tam đoạn luận hoàn thiện” và chỉ ra rằng, hai tam đoạn luận hoàn thiện nhất thuộc dạng hình I là cơ sở cho mọi chứng minh khoa học, tất cả các tri thức khoa học đều cần phải được chứng minh thông qua tam đoạn luận mà các tam đoạn luận dạng hình II, III đều có thể chứng minh là đúng thông qua các “tam đoạn luận hoàn thiện” dạng hình I, trong đó hai tam đoạn luận chung dạng hình I là hoàn thiện nhất và là cơ sở cho mọi tri thức khoa học.

Các nghịch lý tai hại
23/07/2009

Các nghịch lý tai hại
23/07/2009 10:11' AM
Khoa học luôn đưa ra những kiến thức đúng đắn, tìm ra những hiện tượng, các mối liên hệ đúng... nhưng có môn khoa học (cũng là môn khoa học chính xác) lại liên quan đến rất nhiều những nghịch lý. Bạn có biết đó là môn khoa học nào không? Câu trả lời: Đó là môn khoa học sáng tạo - phương pháp luận sáng tạo.