Đang tải dữ liệu...
ChúngTa.com.NET CommunityHanoi Software JSCDoanh nhân 360
Home
 
Suy ngẫm
 
Giáo dục
 
Trải nghiệm Trưởng thành
 
Kinh doanh
 
CNTT
 
Góc Giải trí
 
Tác giả
   Thực trạng GD phổ thông    Thực trạng GD đại học    Thực trạng thi cử    Cảm nghĩ    Đề xuất Giải pháp
Tìm bài viết
Tìm kiếm nâng cao
Đọc nhiều nhất
Làm thế nào để nâng cao chất lượng giáo dục và đào tạo?
Học để làm người và học để sống với nhau
Dạy và học theo phương pháp mới
Nên nhìn nhận việc đổi mới phương pháp dạy học trong thời gian qua như thế nào?
Giáo dục ở nước ta hiện nay, đi ra bằng con đường nào?
Mục tiêu của giáo dục tổng quát*
Xã hội hoá giáo dục
Dạy học theo tình huống
Phát triển giáo dục trong xu hướng toàn cầu
Giáo sư Hoàng Tụy và Giải pháp cứu ngành giáo dục.
Kỹ năng "RÈN KỸ NĂNG"
Tư duy sáng tạo và phê phán trong giáo dục Mỹ
Giải pháp phát triển giáo dục: Từ góc nhìn nghiệp vụ sư phạm
Ông doanh nghiệp đi dạy kỹ năng sống…?
Thống kê
Số lượt truy cập: 60.184.708
Số người trực tuyến: 467
Trong đó có 3 thành viên: Nguyễn Văn Trình, La Bàn, nguyen thi quynh
Trang chủ  >  Giáo dục  >  Đề xuất Giải pháp

Phải xem lại đường lối quản lý giáo dục

Kỳ Hoa - Nguyên Nhung (thực hiện)
Tuần Việt Nam
   
03:29' PM - Thứ năm, 13/08/2009

GS Phạm Minh Hạc, nguyên Bộ trưởng Bộ GD và ĐT cho rằng: "Cơ chế quản lý GD phải được thay đổi để phù hợp với những biến động của các thang bậc giá trị. Nhưng quản lý GD hiện thay đổi như thế nào thì chưa thấy được..."

Đã đến lúc phải cải cách GD

- Thưa ông, hiện nay trong ngành GD vẫn có những quan niệm khác nhau: Có quan niệm cho rằng cần cải cách giáo dục, có quan niệm cho chỉ nên triển khai chiến lược phát triển GD. Là cựu Bộ trưởng GD, ông thấy nên thế nào trong tình hình hiện nay?

GS Phạm Minh Hạc: Để tạo một cú hích sau 25 năm đổi mới, từ 1986 tới nay, tôi ủng hộ quan điểm nên có chủ trương CCGD.

Ở thời điểm này, đòi hỏi có một chất lượng GD thực chất và đủ tầm đáp ứng sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước là hết sức bức xúc. Cho nên, chủ trương CCGD bây giờ là hợp thời. Và chúng ta phải bắt tay vào một cách mạnh mẽ, nhanh nhẹn, tranh thủ về thời gian.

Trên thế giới, nhiều nước cũng phải tốn 2- 3 năm mới ra được đề án CCGD. Ở VN, nếu giờ tiến hành tích cực cũng cần tối thiểu 1- 2 năm chuẩn bị.

Theo kinh nghiệm của nhiều nước, Ủy ban CCGD của quốc gia phải tập hợp được những người có trình độ, am hiểu, tâm huyết của nhiều lĩnh vực kinh tế, văn hóa, xã hội, khoa học và đặc biệt có bộ phận lớn trong đó là những nhà nghiên cứu và quản lý GD.

Mọi thứ thay đổi, GD phải thay đổi

- Dù quan niệm khác nhau, một điểm chung dễ được đồng thuận từ hai phía là đổi mới cơ chế quản lý GD phải được coi là khâu “đột phá”. Theo ông vì sao vậy?

Có 3 sự thay đổi khác dẫn tới sự thay đổi thiết yếu của cơ chế quản lý GD: Lịch sử thay đổi, xã hội thay đổi và bản thân nền GD thay đổi, cho nên cơ chế quản lý GD phải thay đổi.

Dù các chế độ chính trị khác nhau, nhưng vai trò của nhà nước (NN) với GD ở các nước trên thế giới đều rất thống nhất.

Kể cả ở các nước tư bản, mang danh là thị trường tự do nhất thế giới, GD vẫn là lĩnh vực do NN quản lý rất chặt chẽ. NN chi nhiều tiền, kiểm soát cẩn thận và định ra phương hướng phát triển. Quốc hội của họ bàn toàn việc lớn, nhưng nếu có vấn đề cũng có thể dành thời gian nghe báo cáo về một trường ĐH thu - chi thế nào.

Năm 1995, nước Mỹ có chủ trương tư thục hóa trường trung học. Gần 10 năm sau, 2004, chỉ có 6% các trường trung học thực hiện chủ trương này. Về ĐH, chỉ có 2% trong số hơn 4000 trường ĐH có thu lợi nhuận.

Ở nước ta, chế độ bao cấp, hành chính, quan liêu đã chấm dứt trên văn bản từ năm 1986. Cơ chế quản lý nhiều lĩnh vực trong xã hội đã được thay đổi, thu được những kết quả nhất định trong toàn bộ hệ thống.

Nhưng về mặt GD con người phù hợp với xã hội này thì chưa được bàn đến nơi đến chốn. Đó phải là một con người của xã hội không bao cấp, không quan liêu, áp đặt, mệnh lệnh hành chính. Đó là một con người của xã hội cập nhật được với nền kinh tế thị trường XHCN.

Có một nét rất lớn trong xã hội hiện nay là các thang bậc giá trị đã đảo lộn. Ví dụ: Trước kia các trường hậu cần ít người học, người ta thích học các trường để ra làm chính ủy, chính trị viên. Ngược lại, bây giờ người học lại thích học các trường hậu cần để phụ trách xăng dầu, quân trang, quân dụng. Các trường có tính “ngoại” như ngoại giao, ngoại thương, hay trường có “tiền” như ngân hàng, kinh tế đều rất đắt hàng.

Trong khi khoa Toán, Vật lý các trường ở ĐHQG thì điểm thấp, khoa học cơ bản không mấy ai thích học. Các em học sinh giỏi đi thi khắp nơi trong nước ngoài nước về chỉ làm kinh doanh… Xã hội chúng ta sống bằng lao động. Nhưng ở ta, giáo dục lao động bị coi thường.

Tất cả những thay đổi của trường học mà chưa thích hợp với xã hội thì những người quản lý GD phải chịu trách nhiệm.

Rõ ràng, cơ chế quản lý GD phải được thay đổi để phù hợp với những biến động của các thang bậc giá trị. Nhưng quản lý GD hiện thay đổi như thế nào thì chưa thấy được. Sự thay đổi của cơ chế quản lý GD rất vụn vặt, khập khiễng. Có lúc muốn đưa ra chủ trương mới, nhưng đưa ra bị phản đối, lại bỏ đi, không ổn định chút nào.

-Thực tiễn này cho thấy, GD nước ta thiếu hẳn nền tảng lý luận định hướng, nên các chủ trương thường chẳng giống đâu. Cách học lại theo lối “tư duy con khỉ”- bắt chước, nên các chủ trương không hiệu quả?

Đúng vậy. Đào tạo nguồn nhân lực mà cứ đi ký với từng ngành một, thì không thể gọi là biết quản lý. Các nhà triết học nói: Những người đi từ chi tiết thì làm những việc vĩ mô, đầu dễ va vào núi.

Có thể nói rằng, ở nước ta chưa bao giờ có một cuộc bàn thực sự về cơ chế quản lý giáo dục. Tôi nghĩ vấn đề là phải xem xét lại toàn bộ đường lối quản lý, bao giờ cũng phải nhìn từ cái chung trước, chứ không được phép đi từ những thứ lặt vặt, lẻ tẻ...

- Từ thực tiễn quản lý GD trước đây, theo ông, đổi mới cơ chế quản lý GD, về bản chất, được mô tả như thế nào?

Đổi mới phải dựa trên 3 nguyên tắc sau: Kế thừa những cái cũ tốt đẹp, tiến bộ; thay đổi cái cũ lạc hậu, không hợp lý; và sự thay đổi phải phù hợp với thời đại, thực tiễn đất nước, có khả năng hội nhập quốc tế.

VN đã có những thay đổi tuy nhiên chưa mang tính hệ thống. Nền kinh tế thị trường XHCN, nhưng giáo dục thì không bao giờ được thương mại hóa. Sự đổi mới phải làm sao tạo được cơ chế cạnh tranh giữa các trường để thi đua thực chất, nếu cứ cung cách thi đua của cơ chế cũ như lâu nay, sẽ không còn phù hợp.

Tôi thấy hiện nay chúng ta đang tạo áp lực giả rất nặng nề cho xã hội trong các kỳ thi: Chuyển đổi giáo viên đi coi thi, thi theo cụm, rồi lực lượng an ninh mặc quân phục mang vũ khí gọi là hỗ trợ kỳ thi đứng trong trường..

Tôi có một ước mơ là trong nhà trường, trong các kỳ thi không có bóng của người công an áo vàng và đeo súng.

Trong kinh tế thị trường, ngoài cạnh tranh còn có hiệu quả. Hiệu quả GD của nước ta là gì? Lúc thì ngành nói là nhân lực, nhưng đánh giá vẫn theo điểm số. Kiểm định chất lượng theo cách nào? Hay cuối cùng lại lấy điểm thi thôi? Đó tất cả là công việc của quản lý GD đấy thôi.

- Bản chất của đổi mới cơ chế quản lý GD, là sự phân cấp quản lý đến tận cơ sở, để giải phóng sức sáng tạo, gắn với thiết chế kiểm soát tự chịu trách nhiệm trước xã hội. Cơ quan chủ quản chỉ thực hiện chức năng kiểm tra, giám sát, thanh tra cơ sở có thực hiện đúng đường lối, chủ trương hay không?

Nhưng dù CCDG hay đổi mới GD, tôi mong trong 5 năm tới, GD trong phạm vi toàn quốc phải làm được 3 việc: 1) Xây dựng trường lớp đúng chuẩn. 2) Xây dựng đội ngũ nhà giáo và quản lý giáo dục đúng chuẩn, đủ đạo đức và tay nghề, đủ cơ cấu bộ môn ở các trường. 3) Chương trình và SGK phổ thông phải ổn định, ở bậc ĐH phải đủ giáo trình và sách tham khảo tối thiểu.

Nếu không làm được 3 việc này, nhất là với các vùng miền khó khăn, dân tộc thiểu số, thì chúng ta không thể nói đã có nền tảng cho công nghiệp hóa – hiện đại hóa đất nước vào năm 2020.

Ai có thể cầm lái con thuyền GD?

- Cơ chế quản lý GD do con người nghĩ ra. Vậy những người nghĩ ra cơ chế đó cần hội tụ những tiêu chí gì mới so với trước đây?

Dù không chuyên về công tác tổ chức cán bộ, tôi cũng xin đưa ra vài ý trả lời câu hỏi rất hay mà rất tế nhị này.

Thời nào cũng vậy, có những tiêu chí của cán bộ quản lý nói chung, bao gồm cả GD, đó là trình độ chuyên môn giỏi, tiêu biểu, liêm chính, không quan liêu, vì sự nghiệp, vì dân. Với riêng cán bộ GD- ĐT thời nay, hiện tại đang đặt ra những vấn đề gì thì cần có những người quản lý có khả năng và phẩm chất giải quyết được vấn đề đó.

Tôi có thể nêu một vài ví dụ: GD hiện nay cần lấy lại niềm tin của nhân dân, làm sao ổn định mà phát triển được GD (bao gồm cả đào tạo) đáp ứng được mong muốn của nhân dân, nhất là các gia đình chính sách, dân tộc, người nghèo và các nhiệm vụ bảo vệ và xây dựng đất nước.

Vậy ai có thể cầm lái con thuyền GD không đi vào dòng chảy thương mại hóa GD, không có phân hóa trong nhà trường, thực sự vì nhân dân, vì dân tộc, vì đất nước?

Ai có thể chỉ đạo trong 5 năm (2010 – 2015 hay 2011 – 2020) xây dựng phòng lớp học theo chuẩn, có chính sách đúng đắn xây dựng và phát triển đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý GD, giải quyết được các vấn đề chương trình và SGK?

Ai chống được nạn bỏ học thực hiện được phổ cập GD? Ai chấn chỉnh được hệ thống ĐH đã “chót” mở tràn lan?

Làm sao giao được thế hệ trẻ giữ được bản sắc dân tộc (mà lại phải hội nhập tốt), nội dung và viết đúng tiếng Việt, làm giàu tiếng Việt (mà ngoại ngữ lại giỏi, đủ để làm việc cần thiết)…

Tôi muốn nhấn mạnh một ý: Không phải yêu cầu là một văn bản “khuôn mẫu”, mà là những vấn đề thực chất, bức xúc, nóng hổi – làm như vậy là hưởng ứng chủ trương “Chống bệnh thành tích trong GD”.

- Nếu bây giờ lại làm Bộ trưởng GD, ông sẽ chọn khâu nào trước để đột phá trong đổi mới cơ chế quản lý?

Với tôi, quyết định số 1 là có đường lối phát triển GD đúng đắn.

Tôi nghĩ rất nhiều về giáo dục, về nhà trường, về con em mình – nhất là con em nhà nghèo, cả về hiện tại và tương lai của dân tộc, đất nước. Đọc báo hàng ngày, nhiều khi tôi thấy buồn, kể cả xấu hổ (với tư cách là nhà giáo, cán bộ quản lý GD).

Nhưng tôi rất coi trọng đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý GD. Tương lai và cả hiện tại cho an sinh xã hội của đất nước đang trông chờ vào sự nghiệp GD có chấn hưng được hay không.

Số lượt đọc:  1207  -  Cập nhật lần cuối:  13/08/2009 03:29:06 PM
    2
?!!!!!!!!!!?
bùi hoàng anh  - Email:  hoanganh9190@yahoo.com   (10/06/2010 11:57:48 AM)
Nếu ai đó hỏi nền giáo ở đâu là tốt nhất thì đáp án chắc chán sẽ không bao giờ la việt nam được
ai cung biết điều đó..vì nền giáo dục nước ta theo em ngĩ thì cần được phải đầu tư và cải cách mạnh mẽ hơn.

Cải cách trong tất cả cac cấp học ....
chúng ta có thể một lĩnh vực nào đó..nhưng phải đảm bảo một điều là cải cach theo một hướng tích cực...những ai đó sau khi tiếp thu chương trình cải cách thì họ sẽ chở thành nhửng người truyền lửa cho thế hệ sau..có như vậy thì công cuộc cải cách ấy mới lan rộng đưực vào quần chúng nhân dân..
em có một ý kiến thế này nhé ..theo em thấy thì người dân việt nam con thiếu rất nhiều các kĩ năng mềm..ví dụ như ki năng giao tiếp với người nước ngoài...

Chúng ta hãy nói đến tiếng anh nhe

Theo em thì nên cải cách mạnh mẽ hơn nữa cho vấn đề học tiếng anh của người dân việt nam
có lẽ trong lúc này chúng ta không thể chậm trễ hơn được nữa
trước hết là cải cách ngay trong các trường đại học, cao đẳng,,đặc biệt là các trường khối sư phạm, vì
các tân sinh viên trong các trường ấy sau nay sẽ là những người trực tiếp truyền lửa cho thế hệ kế tiếp
`nếu các sinh viên ấy ai ai cũng có kiến thức vững chắc về ngoại ngữ thì những học trò của họ cũng sẽ nối tiếp họ để học tập thật giỏi
Đào tạo tín chỉ có thay đổi được giáo dục đại học Việt Nam hay không?
thanglong1000  - Email:  thanglong10102010@gmail.com   (14/08/2009 09:08:26 PM)
Các trường đại học ở Việt Nam đang chuyển sang đào tạo theo tín chỉ.

Một trong những Triết lý của học chế tín chỉ là “lấy người học làm trung tâm của quá trình đào tạo”.

Căn cứ vào Triết lý này, người ta đang nói nhiều đến việc đổi mới phương pháp dạy – học với mong muốn giảm số giờ thuyết trình của giảng viên cùng với tăng số giờ thảo luận, làm việc nhóm và tự nghiên cứu của sinh viên.

Hy vọng rằng điều này cũng dẫn đến việc giảng viên chú trọng hướng cho sinh viên cách thức tìm đến kiến thức hơn là giảng giải các kiến thức.

Liệu rằng điều này có dần dần chấm dứt tình trạng “thụ động trong việc tiếp nhận kiến thức” của sinh viên hay không? Liệu hiện trạng “xào nấu” các ý tưởng, các kiến thức có sẵn thành ý tưởng, kiến thức của mình trong đại đa số sinh viên sẽ biến mất hay không?

Thực ra, chẳng phải đợi đến đào tạo tín chỉ thì người xưa đã dạy học trò hòan tòan không giống như hiện nay người ta đang dạy.

Hãy xem lại chuyện xưa:
Phật Thích ca lấy ngón tay chỉ lên mặt trăng và nói với học trò: -”theo tay ta chỉ, các ngươi sẽ nhìn thấy trăng nhưng ngón tay ta không phải là trăng. Cũng vậy, theo lời ta dạy các ngươi sẽ tìm được Đạo, nhưng lời ta không phải là Đạo.

Hải Thượng Lãn Ông nói:-”Đọc sách, biết được nghĩa là khó. Nhưng đọc sách để biện luận được cho ra chân lý mới càng khó hơn”.

Xem như vậy thì cái mà các trường Đại học đang cố gắng thực hiện thì từ xưa người ta đã thực hiện rồi. Nghĩa là chúng ta đang tìm cách trở về cái đúng. Cũng có nghĩa là bấy lâu nay ta đã làm sai.

Nhưng vì sao và từ lúc nào chúng ta đã sai?
Đó là khi chúng ta cho rằng chúng ta là đúng, mọi thứ khác với ta nghĩ đều là sai; Khi chúng ta muốn người khác phải nghĩ như chúng ta nghĩ và chúng ta muốn người khác chứng minh cái ta nghĩ là đúng.
. . . . .
Ở Việt Nam, việc chuyển sang đào tạo theo tín chỉ hoặc là rất khó khăn, hoặc là chỉ là “nửa vời”, hoặc đôi khi chỉ là “theo thời thượng”. Trong khi đó, Hoa Kỳ đã đào tạo như vậy từ cuối thế kỷ XIX.
Xem như vậy có thể thấy rằng giáo dục đại học không thể tách rời hệ thống chính trị – xã hội.

Phải đặt hệ thống giáo dục đại học trong một hệ thống rộng hơn là toàn xã hội. Xã hội không khuyến khích người ta tìm tòi, xã hội muốn áp đặt cách nghĩ, thậm chí bóp ngẹt mọi cách nghĩ khác với cách nghĩ được gọi là “chính thống” thì đương nhiên giáo dục đại học cũng thế mà thôi.

Khi hòan tòan thiếu cơ sở khoa học cho việc mở rộng Hà Nội mà chúng ta nhất thiết muốn mở rộng Hà Nội thì các giảng viên ngành Quy họach đô thị sẽ giảng dạy thế nào cho sinh viên?

Khi chúng ta coi Biển Đông là vấn đề “nhạy cảm”, không muốn đề cập quá mức vì sợ “bọn phản động lợi dụng” thì các nhà giáo sẽ dạy thế nào cho học sinh về lịch sử, về chủ quyền quốc gia, về lòng tự tôn dân tộc, về lòng yêu nước, . . .?

Vấn đề của Giáo dục đại học Việt Nam không đơn giản chỉ là chuyển sang đào tạo tín chỉ hay không. Sự tự chủ, tính độc lập về mặt khoa học của hệ thống giáo dục đại học với thể chế chính trị, sự tự do về mặt tư tưởng, tính phản biện xã hội . . . . đó mới là những vấn đề lớn lao hơn.

Thật thú vị khi đọc quan điểm của Thái Nguyên Bồi (người từng là Bộ trưởng Giáo dục đầu tiên của Trung Hoa Dân quốc, Hiệu trưởng Trường ĐH Bắc Kinh) “Chúng ta phải được tự do tư tưởng và tự do ngôn luận, không để cho một trường phái triết học hay bất kỳ một loại hình tôn giáo nào giam hãm tư tưởng của chúng ta. Trái lại, chúng ta phải luôn hướng tới những tư tưởng cao cả mang tinh thần nhân loại, những tư tưởng sẽ tồn tại mãi mãi, bất kể không gian và thời gian. Đó là nền giáo dục xứng đáng với tên gọi là nền giáo dục toàn cầu”.
 
(Hãy gõ tiếng Việt có dấu bằng chế độ gõ tiếng Việt dưới đây (hoặc trình tiếng Việt Unikey, Vietkey của máy bạn) để ý kiến của bạn sớm được đăng )
Bài mới:  
Kỹ năng "RÈN KỸ NĂNG"
07/05/2010 05:07' PM
Bài khác:
Thực trạng GD đại học
Thấy gì qua lối sống sinh viên thời nay?
Khi sinh viên “vùi mình” vào game, vào sex…
Harvard bàn về khủng hoảng giáo dục đại học VN
Các trường Đại học danh tiếng nhất thế giới năm 2009
Trang chủGiới thiệuLiên hệ