Những chủ đề cơ bản của Triết học phương Tây

Phạm Minh LăngNhà xuất bản Văn hóa thông tin
08:16' SA - Thứ tư, 30/11/2005

Lời giới thiệu của Nhà xuất bản

Trong diễn văn bế mạc Đại hội Đảng lần thứ IX của Đảng ta đ/c Nông Đức Mạnh, Tổng bí thư Đảng Cộng sản Việt Nam, đã khẳng đinh. "Các văn kiện được thông qua tại Đại hội là sản phẩm kết tinh trí tuệ, thể hiện ý chí và quyết tâm của toàn Đảng và toàn dân ta: là sự vận dụng sáng tạo và phát triển chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh và những giá trị của nhân loại (Người trích nhấn mạnh) vào giai đoạn cách mạng hiện nay của nước ta. (Báo Nhân dân sô 14356 ngày 23/4/2001, Hà Nội).

Các nhà kinh điển của chủ nghĩ Mác luôn công khai thừa nhận học thuyết của mình là sự kế thừa có sáng tạo những giá trị nhân loại. Điều đó được thể hiện qua từng tác phẩm của mình. Chúng ta có thể tìm thấy dấu ấn đó qua từng trang viết, qua từng tác phẩm. Các nhà kinh điển của chủ nghĩa Mác còn đánh giá rất cao những công trình, những ý tưởng của những người đi trước. Ví như Mác đã coi Aristote là nhà triết học, nhà tư tưởng lớn nhất thời cổ đại, còn Angels thì coi ông là nhà triết học có đầu óc uyên bác nhất trong những nhà triết học Hy Lạp. Những ví dụ như vậy còn nhiều ngay cả. đối với những nhà triết cổ đại khác.

Engels luôn kêu gọi chúng ta hãy nghiên cứu và nắm vững lịch sử triết học của thế giới, cái kho tàng đầy ắp những giá trị tư tương của nhân loại.

Chủ tịch Hồ Chí Minh, con người vĩ đại và danh nhân văn hóa thế giới, là con người xuất chúng về nhiều phương diện trong đó phải kể đến việc Người là biểu tượng của sự kết tinh nhuần nhuyễn những giá trị của dân tộc và của nhân loại. Gần đây một cuốn sách viết về Chủ tịch Hồ Chí Minh được xuất bản tại Mỹ, tác giả là nhà sử học Mỹ, Wiliam J.Ducker, ca ngợi Bác Hồ là nhà yêu nước cách mạng duy nhất trên hành tỉnh đã trích dẫn Tuyên ngôn độc lập của Hoa Kỳ trong lời tuyên bố khai sinh ra đất nước Việt Nam yêu dấu của mình, đã làm sáng tỏ chân lý: Hồ Chí Minh là nhà cách mạng tài ba và được mến phục nhất thế kỷ XX (Báo An ninh thế giới số 228 ra ngày 16/5/ 2001 tại Hà Nội). Không chỉ có như vậy mà Bác còn trích cả lời trong bản tuyên ngôn dân quyền của Pháp.

Đảng ta kiên trì quan điểm nói trên trong suốt những chặng đường cách mạng của dân tộc, đặc biệt là trong thời kỳ hiện nay, thời kỳ công nghiệp hóa và hiện đại hóa đất nước. Để rút ngắn khoảng cách giữ chúng ta và các nước phát triển trên thế giới thì việc phát huy nội lực kết hợp với việc tiếp thu những giá trị của nhân loại là điều hiển nhiên.

Trên tinh thần và quan điểm nói trên. Nxb Văn hóa - Thông tin xin giới thiệu với bạn đọc tác phẩm “Những chủ đề cơ bản của triết học phương Tây” do nhà nghiên cứu Phạm Minh Lăng biên soạn.

Để tiện cho việc tiếp xúc với tác phẩm, chúng tôi xin có đôi điều thưa trước:

Như tên gọi, trong tác phẩm này tác giả không nhằm giới thiệu với bạn đọc trọn vẹn bất cứ một trào lưu triết học nào đã có trong lịch sử mà chỉ giới thiệu từng chủ đề mà các trào lưu triết học bàn tới, hoặc ít hoặc nhiều đã bày tỏ quan điểm của mình về hu đề đó. Từ đó bạn đọc có thế nắm được những quan điểm rất khác nhau, đa dạng và phong phú thậm chí đối địch nhau trong từng vấn đề. Do đó sẽ giúp cho bạn đọc mở rộng tầm nhìn của mình cũng như mở rộng sự suy tư của mình phát triển và sáng tạp do chính mình tiến hành, không lệ thuộc vào bất cứ ai.

Nói cách khác đây là quan niệm đã được áp dụng trên thê giới lâu nay, làm cho người đọc trớ thành “đồng tác giả” của tác phẩm (co-auteur). Quan niệm đó cũng đã được áp dụng trên nhiều lĩnh vực sáng tạo khác nhau như nghệ thuật, khoa học và công nghệ. Tuy nhiên bất cứ một tác phẩm nào cũng có khuynh hướng của tác giả chính, nhưng cách làm tốt nhất là hãy dành cho độc giả một khoảng cần thiết để mỗi người suy tư, sáng tạo, tự lựa chọn một cách độc lập, tránh mọi áp đặt khiên cưỡng không có lợi cho sự phát triển trí tuệ một cách bình thường, tự nhiên. Hơn nữa, đây còn là cách thể hiện mềm tin vào sự hiểu biết và sự trong sáng về tâm hơn của bạn đọc.

Triết học là một ngành học có những đặc trưng cũng như ngôn ngữ riêng như mọi ngành học khác. Nhưng cái khác của triết học là sự khái quát cao và rất trừu tượng. Vì thế, nghiên cứu triết học đòi hỏi sự suy ngẫm, đúng ra là sự suy nghiệm của từng người. Nhiều nhà triết học đã từng khẳng định rằng, đứng trước những luận văn triết học như đứng trước những câu đố. Có người còn nói một cách hình ảnh hơn là như đúng trước một tờ giấy bóng mờ mà hình ảnh cứ bị mờ dần đi. Cũng vì thế người ta cho rằng tìm hiểu triết học là một sự mò mẫm, là sự phỏng đoán như người đoán mộng để tìm ra cái thần của triết lý, của câu văn. Điều này không chỉ có liên quan chặt chẽ với ngôn ngữ của môn học nói chung mà còn tuỳ thuộc vào từng trào lưu triết học cũng nhu của từng nhà triết học trong từng giai đoạn lịch sử nhất định. Ví như chủ đề tồn tại (exister) này được hiểu là hiện hữu. Sự thay đổi này không đơn thuần là hình thức mà là một sự thay đổi về nội dung vì hiểu theo nghĩa trước kia cũng như nghĩa thông thường là để chỉ mọi cái đang có mặt ở trên đời. Nhưng "tồn tại hiểu theo nghĩa hiện nay là sự có mặt đó là sự có mặt của cái không sông, của cái đã chết, của cái thô sơ (Brut), của cái vô hồn nên cũng là cái vô nghĩa. Còn tồn tại được hiểu là sự hiện hữu, là cái đang sống, cái có ý nghĩa, luôn tưng bừng, náo nhiệt và biên đổi từng giờ từng phút được cái tôi quan tâm và cái sự sông này lại do con người và chỉ có con người làm được, vì con người có đời sống tinh thần, là cái có ý nghĩa đối với sự sống của từng người.

Cũng như khái niệm văn hóa (culture). Trong từ văn hóa (culture) có từ culte (đạo, hay là cái đáng được tôn thờ). Cho nên có quan niệm khăng đinh rằng: trong văn hóa phải có cái Đạo tức là cái để tôn thờ như là một nguyên tắc. Trong trường hợp này có vấn đề hình thức: vì culte (đạo) là bộ phận chính của từ culture. Nhưng cái quan trọng hơn là vấn đề về nội dung, về tinh thần, về triết lý, nghĩa là cái được xem là văn hóa nhất thiết phải có cái Đạo của nó, phải có cái đáng được tôn thờ chứ đâu phải là tất cả nhũng cái mà ta gọi là văn hóa phi vật thể và văn hóa vật thể mà không tính đến cái Đạo. Điều này cũng gợi ra cho chúng ta khi xem xét cái gì là văn họa đích thực và cái gì là không văn hóa, cái gì là truyền thông và cái gì không phải là truyền thống.

Cũng như thế khi ta xem rét lý thuyết về "sự vô luân" của Nietzsches. Chớ nên vội vàng cho rằng đây là một lý thuyết chủ trương sống vô luân, vô đạo đức. Hoàn toàn không phải nhu vậy. Nietzsches chỉ coi luân lý của kẻ có quyền thế vô luân đối với những người không có quyền lực vì nó không quan tâm gì đến lợi ích của họ. Còn những người không có quyền lực lại có nền luân lý riêng của mình. Riêng việc gọi nền văn hóa của kẻ có quyền thế trong xã hội đầy quyền uy là vô luân đã khẳng định là có một nền luân lý riêng của những người không có quyền lực. Nói vậy không có nghĩa là chúng ta hoàn toàn nhất trí với Nietzsches về mọi vấn đề, ngay cả trong vấn đề luân lý. Nhưng về quan niệm thì chúng ta cũng khó có thể gán cho quan niệm trên của Nietzsches là quan niệm vô đạo đức, coi thường nền luân lý. Nêu vài ví dụ trên trong vô sô những ví dụ tương tự để lưu ý các bạn là muôn nắm được cái thần của từng triết lý thì phải hiểu cho đúng những đặc thù và ngôn ngữ mà các nhà triết học diễn đạt. Điều đó không hề cản trở việc chúng ta phê phán những ý tưởng triết học mà chúng ta không đồng tình. Trái lại nó còn giúp cho chúng ta nhận diện đúng diện mạo từng triết lý để cho việc phê phán xác đáng hơn, khoa học hơn và đương nhiên có tính thuyết phục cao hơn.

Cuối cùng nếu như sau khi tiếp xúc với tác phẩm mà mỗi bạn đọc rút ra được một vài điều bổ ích đối với cả những cái mà chúng ta gọi là giá trị cũng như cái mà chúng ta chưa công nhận là giá trị thì đã là điều đáng khích lệ đối với những người đóng góp vào việc cho ra đời tác phẩm này. Vì như người ta thường nói khi tôi bị một tên lừa đảo đánh lừa thì đó cũng là một dịp để tôi biết (khám phá) về chính con người của tôi, cũng như về cuộc đời, về người khác. Cái không hoàn thiện trong triết học truyền thống chắc không ít nhưng chúng ta nên coi đó như là những gợi ý, những vấn đề để cùng suy ngẫm, tìm tòi đế cùng nhau làm sáng tỏ những vấn đề mà lịch sử để lạí cho chúng ta. Điều đó chắc chắn không phải là vô bổ với những ai có cái nhìn thiện chí về lịch sử.

Xin chân thành cảm ơn!


Mục lục

THAY LỜI TỰA

MỞ ĐẦU. NHỮNG QUAN NIỆM KHÁC NHAU VỀ TRIẾT HỌC

I - NỀN VĂN HÓA NHÂN BẢN
1. Văn hóa và khoa học kỹ thuật
2. Văn hóa và nghệ thuật

II - TRIẾT HỌC - SỰ CẦN THIẾT VÀ MỤC ĐÍCH CỦA TRIẾT HỌC. SỰ TƯ DUY VÀ SỰ THÔNG THÁI
1. Mối quan hệ giữa triêt học và các khoa học
2. Triết học và cuộc đời
3. Mục đích của triết học


III - Ý THỨC VÀ VAI TRÒ CỦA Ý THỨC

IV - MỘT SỐ HÌNH THỨC BIỂU HIỆN CỦA Ý THỨC
1. Sự chú ý
2. Sự cảm biết
3. Sự ghi nhớ
4. Sự tưởng tượng và thế giới những hình ảnh
5. Ngôn ngữ

V - LÝ THUYẾT VỀ SỰ NHẬN BIẾT
1. Sự nhận biết khái niệm trừu tượng và sự nhận….
2. Trực giác (thức giác) và sự hiểu biết
3. Sự phán đoán và sự tập hợp những ý tưởng
4. Sự suy luận và tư duy logic
5. Những hình thức chính trị của sự suy luận và phương pháp
5a.Sự diễn dịch
5b. Sự quy nạp

6. Những vấn đề về phương pháp
6a. Phương pháp phân tích
6b. Phương pháp tông hợp
6c. Mối quan hệ tương tác giữa phân tích và tổng hợp
6d. Tư duy phân tích và tư duy tổng hợp
6e. Những tiêu chí của suy luận và logic

VI - NHỮNG VẤN ĐỀ VỀ LUÂN LÝ ĐẠO ĐỨC
1. Sự nói dối
2. Sự xấu xa, sự ô nhục
3. Cái tốt, cái xấu và trách nhiệm
4. Lòng trung thành và tính trung thực
5. Mục đích biện minh cho phương tiện
6. Vấn đề luân lý trong thực hành
7. Sự tự do
8. Những vẫn đề về giá trị
9. Vấn đề về số phận con người
10. Sự vô luân và lý thuyết về sự vô luân
11. Ý nghĩa và giá trị của sự hi sinh

VII - SỰ NHẬN BIẾT CỦA THỰC THỂ CON NGƯỜI
1. Sự nhận biết theo siêu hinh học
2. Siêu hình học và kinh nghiệm
3. Khả năng và vai trò chính của siêu hình học
4. Lý luận nhân biết duy lý
5. Giá trị của sự nhận biết theo quan niệm của Kant
6. Sự nhận biết toàn vẹn và tuyệt đối
7. Vấn đề chân lý

VIII - SỰ HIỆN HỮU CỦA THẾ GIỚI BÊN NGOÀI
1. Thế giói bên ngoài
2. Vấn đề không gian và thời gian
3. Ý nghĩa của thế giới: vật chất, cuộc đời và tinh thần

IX - CHÚA HAY THƯỢNG ĐẾ - SỰ HIỆN HỮU VÀ VAI TRÒ CỦA NGƯỜI
1. Ý tưởng về Chúa
2. Những chứng minh lớn, cổ điển về sự hiện hữu của Chúa
3. Vai trò của Chúa

Những chủ đề cơ bản của Triết học phương Tây
ChúngTa.com @ Facebook
Thống kê truy cập
Số lượt truy cập: .
Tổng số người truy cập: .
Số người đang trực tuyến: .
.
Sponsor links (Provided by VIEPortal.net - The web cloud services for enterprises)
Thiết kế web, Thiết kế website, Thiết kế website công ty, Dịch vụ thiết kế website, Dịch vụ thiết kế web tối ưu, Giải pháp portal cổng thông tin, Xây dựng website doanh nghiệp, Dịch vụ web bán hàng trực tuyến, Giải pháp thương mại điện tử, Phần mềm dịch vụ web, Phần mềm quản trị tác nghiệp nội bộ công ty,